Umunsi Mpuzamahanga w’Umwuka Mwiza n’Ikirere Gikeye: Minisitiri w’Ibidukikije arasaba buri munyarwanda kwita ku buziranenge bw’umwuka duhumeka

Uyu munsi ku wa 07 Nzeli 2020 u Rwanda rwifatanyije ifatanya n’isi kwizihiza ku nshuro ya mbere Umunsi Mpuzamahanga w’Umwuka Mwiza n’Ikirere Gikeye. Uyu munsi ukaba waremejwe n’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye ya 74  muri 19 Nzeri 2019. 

Insanganyamatsiko y’umunsi mpuzamahanga w’Umwuka Mwiza n’Ikirere Gikeye, igira iti Umwuka mwiza kuri bose”. Iyi nsanganyamatsiko iributsa abatuye isi inshingano bafite yo kurwanya no gukumira ibitera ihumana ry’umwuka n’ikirere, kuko biri ku isonga mu bitera imihindagurikire y’ibihe n’ingaruka zayo zihungabanya ubuzima bwa muntu n’ibikorwa bye.

Inyigo ku nkomoko y’ibitera ihumana ry’umwuka duhumewa mu Rwanda yo mu mwaka wa 2018 yerekanye ko imyotsi isohorwa n’ibinyabiziga iza imbere mu bihumanya umwuka mu bice by’imijyi cyane cyane ahegereye imihanda inyurwamo n’ibinyabiziga byinshi. Naho gucana inkwi, amakara no gutwika imyanda n’ibishingwe bikaba biri imbere mu guhumanya ikirere mu bice by’ibyaro no mu bice by’imijyi bituwe.

Hashingiwe ku byagaragajwe n’iyi nyigo, hashyizweho ibipimo by’imyotsi ibinyabiziga bitakwiye kurenza ikaba ari byo bigenderwaho n’Ikigo Gishinzwe kugenzura Ubuziranenge bw’Ibinyabiziga (Motor-vehicle Inspection Centre) mu gupima ingano y’imyotsi isohorwa n’ibinyabiziga.

Leta kandi isanzwe ifite ingamba na gahunda zinyuranye zo kubungabunga ubuziranenge bw’umwuka n’ikirere.

Ku ikubitiro, mu mwaka wa 2016 hashyizweho Itegeko N° 18/2016 ryo ku wa 18/05/2016 Rigenga Uburyo bwo Kubungabunga Ubwiza bw’Umwuka no Gukumira Ihumana ry’Ikirere mu Rwanda.

Muri Gahunda ya Guverinoma y'Imyaka irindwi (NST1) biteganyijwe ko gutekesha ingufu zikomoka ku mashyamba bizagabanywa kugera nibura ku kigero cya 42% hagatezwa imbere ikoreshwa ry’ingufu zitangiza ibidukikije n’umwuka duhumeka kandi zisubira.

Muri uyu mwaka wa 2020 kandi, Leta y'u Rwanda yatangaje gahunda y’ibikorwa byo kurwanya imihindagurikire y’ibihebikababigize umusanzu warwo mu gushyira mu bikorwa Amasezerano ya Paris yerekeye kurwanya imihindagurikire y’ibihe. Iyi gahunda iteganya igabanuka rya 38% bihwanye na toni miliyoni 4.6 z’imyuka ihumanya ikirere (tCO2e). Ikaba izashyirwa mu bikorwa ku bufatanye n’inzego za Leta zinyuranye, abikorera n’imiryango itari iya Leta.

Ubu Rwanda rumaze kugira ubupimiro icyenda (9) butanga amakuru y’uko igihugu gihagaze mu bijyanye n’ihumana ry’’umwuka. Ayo makuru akaba ava mu bipimo bifatirwa mu bice bitandukanye by’igihugu hashingiwe ku bipimo ngenderwaho by’ubuziranenge bw’umwuka.

Minisitiri w’Ibidukikije, Dr Mujawamariya Jeanne D’Arc asaba buri munyarwanda kugira icyo akora kugira ngo umwuka duhumeka urusheho kuba mwiza. Yagize ati “ndahamagarira buri munyarwanda cyane cyane abatuye Umujyi wa Kigali kwitabira kugenda mu modoka za rusange, kugenda n’amaguru aho bishoboka, kureka gucana amakara n’inkwi bagatekesha gazi n’izindi ngufu zitangiza ikirere no gutera ibiti ahashoboka hose.”  

Raporo y’Ishamiry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (WHO) igaragaza ko buri buri mwaka abantu miliyoni enye n’ibihumbi magana abiri (4,200,000) bapfa bazize indwara ziterwa no guhumeka umwuka wanduye zirimo iz’umutima, kanseri y’ibihaha n’izindi ndwara zifata mu myanya y’ubuhumekero cyane cyane ku bana.

Back